X
تبلیغات
.:: حسابدار خبره ::. - تصحیح اشتباهات حسابداری
.:: حسابدار خبره ::.
.:: Chartered Accountant ::.

.....

وقوع اشتباه در حسابداری امری اجتناب ناپذیر است و عواملی چون تنوع وپیچیدگی موضوعات،حجم زیاد کار، خستگی، کسالت،بی اطلاعی،بی دقتی وعملیات تکراری احتمال اشتباه را افزایش می دهد....

لوکا پاچولی پدر حسابداری نوین می گوید:

کسی که هیچ کاری نمی کند، هیچ اشتباهی نمی کندکسی که هیچ اشتباهی نمی کند، هیچ چیز یاد نمی گیرد.

 وقوع اشتباه در حسابداری امری اجتناب ناپذیر است و عواملی چون تنوع وپیچیدگی موضوعات، حجم زیاد کار، خستگی، کسالت،بی اطلاعی،بی دقتی وعملیات تکراری احتمال اشتباه را افزایش می دهد. اغلب اشتباهاتی که در حسابداری رخ می دهد غیر عمدی است. با این حال ممکن است به قصد سوء استفاده، مخفی کردن ویا ارائه نادرست اطلاعات مالی نیز اشتباهاتی صورت بگیرد.

اشتباهات اعم از عمدی یا غیر عمد ممکن است در موارد زیر روی دهد.

1: در تجزیه و تحلیل معاملات

2:در ثبت معاملات در دفتر روزنامه ویا ثبت نکردن آنها

3:در نقل اقلام از دفتر روزنامه به دفتر کل

4:در مانده گیری حسابها

5:در نقل مانده حسابهای دفتر کل از یک صفحه به صفحه دیگر

6:در انتقال مانده ها به تراز آزمایشی

7:در جمع زدن ستونهای تراز آزمایشی

8:در اصلاح حسابها

طبقه بندی اشتباهات

اشباهات دفتر داری را از لحاظ امکان کشف در جریان عادی عملیات حسابداری می توان به دو دسته زیر تقسیم کرد:

الف: اشتباهاتی که موجب عدم توازن تراز آزمایشی می شوند

ب:اشتباهاتی که موجب عدم توازن تراز آزمایشی نمی شوند

الف: اشتباهاتی که موجب عدم توازن تراز آزمایشی می شوند: اشتباهات زیر باعث می شود تراز آزمایشی دو ستونی ویا دوستون آخر تراز آزمایشی چهار ستونی توازن نداشته باشد.

1:جمع زدن غلط ستونهای مانده حسابه در تراز آزمایشی

2: انتقال ندادن یک طرف ثبت روزنامه به حسابهای دفتر کل.(مثال: در فروش  نقدی ممکن است،طرف بدهکار معامله به درستی به حساب صندوق یا بانک نقل شود. اما طرف بستانکار به حساب فروش نقل شود).

3:انتقال دادن هر دو طرف یک ثبت روزنامه به ستون بدهکار یا ستون بستانکار حسابهای دفتر کل:(مثال: در نقل ثبت روزنامه مربوط به خرید نقدی 100000 ریال کالا ممکن است حساب خرید به درستی بدهکار اما در نقل طرف بستانکار اشتباه شود و مبلغ مزبور به جای ستون بستانکار حساب صندوق به ستون بدهکار صندوق نقل شود).

4: نقل مبلغ نادرست به حسابهای دفتر کل:(مثال: ممکن است یک طرف ثبت روزنامه ای به مبلغ 100000 ریال اشتباها به مبلغ 10000 ریال به حساب مربوط در دفتر کل وارد شود).

5: نوشتن رقم بدهکار وبستانکار نامساوی برای یک معامله در دفتر روزنامه.(مثال:ممکن است طرف بدهکار یک ثبت روزنامه،20000 ریال وطرف بستانکار آن اشتباها 200000 ریال نوشته شود)احتمال این نوع اشتباه در ثبتهای مرکب بیشتر است.

ب: اشتباهاتی که موجب عدم  توازن تراز آزمایشی چهار ستونی   می شود:اشتباهات زیر بدون آن که بر توازن تراز آزمایشی اثر بگذارند موجب عدم تطابق رقم گردش عملیات دفتر روزنامه و دفتر کل می شوند.

1: عدم انتقال دو طرف یک ثبت روزنامه به حسابهای مربوط در دفتر کل

2:انتقال دو طرف یک ثبت روزنامه با مبلغ کمتر یا بیشتر، به حسابهای مربوط در دفتر کل

3:وقوع اشتباهات خنثی کننده(مثال:در صورتی که جمع ستون بدهکار یکی از حسابهای دارایی و جمع ستون بستانکار یک از حسابهای بدهی به یک میزان کمتر یا بیشتر از واقع قلمداد شود).

کشف اشتباهات:

معمولا برای کشف اشتباه یا اشتباهاتی که موجب عدم توازن تراز آزمایشی شده است. روشهای زیر بکار می رود.

1:جمع زدن مجدد ستونهای تراز آزمایشی به ترتیب عکس. یعنی اگر ستونها ابتدا از بالا به پایین جمع زده شده است بار دوم،از پایین به بالا جمع زده می شود.

2:مقابله مانده حسابهای دفتر کل با اقلام مندرج در تراز آزمایشی

3:کنترل نقل مانده حسابها از یک صفحه به صفحه بعد دفتر کل

4:کنترل محاسبات مربوط به مانده گیری حسابهای دفتر کل

5:بررسی ستون عطف دفتر روزنامه برای پیدا کردن اقلامی که احتمالا به دفتر کل نقل نشده اند

6: بررسی صحت انتقال اقلام از دفتر  روزنامه به حسابهای دفتر کل از طریق مقابله یکایک مبالغ ثبت شده در دفتر روزنامه با مبالغ نقل شده به حسابهای دفتر کل.

 

شیوه های کشف بعضی اشتباهات:

در موردی که تراز آزمایشی توازن ندارد،گاه حسابداران برای صرفه جویی در کار و کاهش زمان کشف اشتباه، ابتدا مبلغ اختلاف جمع ستونهای تراز آزمایشی را تعیین وسپس آزمونهای زیر را انجام می دهند.

1:اگر مبلغ اختلاف مضربی از 9 ویا به عبارت دیگر، بر 9 قابل تقسیم باشد، اشتباه ممکن است ناشی از مقلوب شدن ویا به عبارت دیگر پس وپیش نوشتن ارقام باشد (مثال: اگر مانده حساب صندوق، 10152 باشد اما در انتقال به تراز آزمایشی رقم مقلوب و10125 ریال نوشته شده باشد، میلغ اشتباه 27 ریال ومضربی از 9 باشد). آگاهی از چنین احتمالی می تواند در پیدا کردن اشتباه موثر افتد.

2:اگر مبلغ اختلاف بر عدد 2 قابل تقسیم ویا به عبارت دیگر زوج باشد، اشتباه ممکن است ناشی از ثبت مبلغ بدهکار در ستون بستانکار ویا عکس آن باشد(مثال: اگر مانده حساب اثاثه اداری 420000 ریال واشتباها در ستون بستانکار تراز آزمایشی نوشته شده باشد،تفاوت جمع ستون بدهکار وبستانکار تراز آزمایشی،دو برابر مبلغ 420000 ریال یعنی 840000 ریال خواهد بود).

در چنین حالتی حسابداران برای کشف اشتباه رقمی معادل 420000 ریال را جستجو خواهند کرد.

3:اگر اختلاف دو ستون تراز آزمایشی مضربی از 10 باشد نظیر 10و100و1000، احتمال اشتباه در جمع زدن ستونها است، در چنین حالتی، حسابداران در وهله اول جمعها را کنترل می کنند.

4: تعیین اختلاف بین گردش عملیات در تراز آزمایشی چهار ستونی و گردش عملیات دفتر روزنامه می تواند در جستجوی اشتباه ویافتن اشتباهاتی نظیر عدم ثبت کامل یک معامله موثر افتد.

ب: اشتباهاتی که موجب عدم توازن تراز آزمایشی نمی شود.

1:تجزیه وتحلیل غلط یک معامله: در تجزیه وتحلیل یک معامله ممکن است حسابهایی که باید بدهکار یا بستانکار شوند، به درستی تعیین نشود ویک قلم به حساب نامناسبی منتقل گردد. (مثال: هزینه تعمیرات یک ماشین اشتباها به حساب دارائی مربوط نقل شود. این گونه اشتباهات را اشتباه اصولی نیز می نامند.

2: از قلم افتادگی:این اشتباه زمانی رخ می دهد که یک یا چند معامله به دلایلی نظیر گم شدن اسناد و مدارک اولیه در دفتر روزنامه ثبت نگردد.(مثال: فروش کالا به یکی از مشتریان در دفتر روزنامه ثبت نشود و در نتیجه، به حسابهی مربوط در دفتر کل نیز انتقال نیابد.

3: ثبت کردن یک معامله به مبلغی کمتر یا بیشتر در دفتر روزنامه:(مثال : ممکن است در ثبت خریدی به مبلغ 100000 ریال  پس از کسر 10% تخفیف تجاری به جای آن که معامله به مبلغ 90000 ریال در دفتر روزنامه ثبت شود، رقم 100000 ریال ملاک ثبت قرار گیرد.

4: نقل نکردن دو طرف یک ثبت روزنامه به حسابهای دفتر کل: این اشتباه اگر چه بر توازن تراز آزمایشی اثر ندارد ولی بطوری که قبلا گفته شد، در صورت تهیه تراز آزمایشی چهار ستونی ، رقم گردش عملیات دفتر روزنامه با رقم گردش عملیات حسابهای دفتر کل یکسان نخواهد بود.

5: اشتباه در نقل اقلام: این اشتباه زمانی رخ می دهد که معامله به درستی در دفتر روزنامه ثبت ولی مبلغ صحیح بدهکار یا بستانکار، اشتباها به بدهکار یا بستانکار حساب یا حسابهای دیگری نقل شود. (مثال: ممکن است در نقل یک قلم که در دفتر روزنامه به درستی به حساب صندوق بدهکار شده است اشتباها به جای حساب صندوق، حساب بانک بدهکار شود.

6: اشتباهات متقابل و خنثی کننده: گاه اثر یک اشتباه با وقوع اشتباه دیگری دقیقا به همان مبلغ ،خنثی می شود.(مثال: مانده یک حساب دارائی در دفتر کل اشتباها معادل 10000 ریال بیش از واقع محاسبه شود و در عین حال، مانده یک حساب بدهی نیز به همین مبلغ اضافه تر منظور گردد واین دو اشتباه یکدیگر را خنثی کنند.

 

نحوه کشف این گونه اشتباهات:

بسیاری از اشتباهات مذکور در جریان کار و در ا ثر دریافتها و پرداختها، مقابله اسناد و مدارک با حسابها و در رسیدگی به حسابها کشف می شوند. ولی این احتمال وجود دارد که اشتباهاتی مدتها کشف نشده باقی بماند.

 

تصحیح اشتباهات:

 

اشتباهات دفتر داری را می توان به دو دسته اصلی زیر طبقه بندی کرد:

الف) اشتباه در ثبت روزنامه

ب)اشتباه در نقل اقلام از دفتر روزنامه به دفتر کل

<<<<الف>>>>

اشتباه درثبت دفتر روزنامه:

1- ثبت کردن بد هکار وبستانکار نامساوی برای یک معامله.

2- ثبت کردن یک معامله به مبلغی بیشتریا کمتراز واقع.

3-تجزیه وتحلیل نادرست یک معامله و بدهکار و بستانکار کردن حسابهای نادرست.

 

کشف اشتباه در ثبت دفتر روزنامه قبل از نقل به دفتر کل:  اشتباهاتی که قبل ازنقل به دفتر کل کشف می شوند معمولاً با کشیدن خط روی مبلغ یا عنوان حساب غلط و نوشتن مبلغ یا نام حساب صحیح در بالای آن تصحیح می شود. حسابداری که این تصحیح را انجام می دهد معمولاًحاشیه دفتر را پاراف می کند.

 

مثال: در تاریخ15/8/1387دریافت مبلغ 12125ریال از یک مشتری اشتباها ًبه مبلغ 12152ریال به ترتیب زیر در دفتر روزنامه ثبت شده است

 

اصلاح ثبت اشتباه:

 

تاریخ

شرح

بدهکار

بستانکار

15/8

صندوق

                

                 حساب دریافتنی

دریافت از آقای البرزی بابت فاکتور شماره 820

12152

 

 

12152

 

 

 

 

مثال 2: در تاریخ 20/5/1387دریافت مبلغ 14125ریال ازیک مشتری اشتباها ً به حساب بانک ثبت شده است.

 

تاریخ

شرح

بدهکار

بستانکار

20/5

بانک

                

                 حساب دریافتنی

دریافت از شرکت نیرو بابت فاکتور شماره 740

14125

 

 

14125

 

 

 

کشف اشتباه در ثبت دفتر روزنامه پس از نقل به دفتر کل: اشتباهاتی که پس از نقل به دفتر کل کشف می شوند با تهیه سند اصلاحی و ثبت آن در دفتر روزنامه تصحیح می شوند.

 

مثال1: در تاریخ20/9/1388فروشگاه البرز یک عدد فایل کابینت به مبلغ350000ریال

خریداری کرد حسابداری خرید فایل کابینت را اشتباهاً به ترتیب زیر در دفتر روزنامه ثبت و سپس به حسابهای دفتر کل نقل شده است.

 

با کشف این اشتباه در تاریخ 28/9/88 متوجه می شویم که حساب ملزومات 350000 ریال بیشتر از واقع وحساب  اثاثه اداری معادل همین مبلغ از واقع بدهکار شده است. بنابراین با تهیه سند اصلاحی و ثبت آن در دفتر روزنامه و نقل به حسابهای دفتر کل اشتباه مزبور تصحیح می شود.

 

تاريخ

شرح

بدهکار

بستانکار

28/9

اثاثه اداری

                

                               ملزومات اداری

تصحیح ثبت مورخ 20/9 که در آن خرید یک عدد فایل کابینت به جای حساب اثاثه اداری به حساب ملزومات اداری بدهکار شده است

350000

 

 

350000

 

راه دیگر:تصحیح اشتباه مزبور برگرداندن ثبت اولیه غلط و نوشتن ثبت صحیح است که به ترتیب زیر انجام می شود.

 

تاریخ

شرح

بدهکار

بستانکار

28/9

صندوق

                      ملزومات اداری

برگشت دادن ثبت 20/ 9 که طبق آن خرید یک عدد فایل کابینت اشتباها به حساب ملزومات اداری منظور شده

 

350000

 

350000

تاریخ

شرح

بدهکار

بستانکار

28/9

اثاثه اداری

                   صندوق

ثبت صحیح خرید یک عدد فایل کابینت خریداری شده در تاریخ 20/9

350000

 

350000

 

مثال دوم:اگر در مثال فوق اشتباه ناشی از ثبت غلط مبلغ معامله باشد یعنی مثلاً فایل کابینت خریداری شده به جای 350000ریال به35000ریال در دفتر روزنامه ثبت و به حسابهای دفتر کل نقل شده باشد، با تهیه سند اصلاحی وثبت آن در دفتر روزنامه و نقل به حساب های دفتر کل اشتباه مزبور تصحیح می شود.

 

تاریخ

شرح

بدهکار

بستانکار

28/9

اثاثه اداری

             صندوق

تصحیح ثبت اشتباه مورخ 20/9/1388 که خرید یک عدد فایل کابینت به جای مبلغ 350000 ریال اشتباهاً به مبلغ 35000 ریال ثبت شده است.

 

315000

 

315000

 

 

ب> اشتباه در نقل اقلام از دفتر روزنامه به دفتر کل:در مواردی که ثبت اولیه معاملات و عملیات مالی در دفتر روزنامه به درستی انجام گرفته ممکن است یک قلم به مبلغ غلط به طف نادرست حساب و یا به حساب نامربوط نقل شود اشتباهاتی که در نقل اقلام رخ میدهد میتوان به دو دسته کل زیر تقسیم و برای تصحیح آنها راه حل مناسب ارائه کرد.

 

 

1: اشتباه درنقل اقلام که موجب عدم توازن تراز آزمایشی می شود: اشتباهاتی نظیر انتقال یک قلم به مبلغ غلط یا به طرف نادرست حساب موجب عدم توازن تراز آزمایشی می شود این گونه اشتباهات را می توان به یکی از دو روش زیر تصحیح کرد

 

روش اول: کشیدن خط روی مبلغ غلط و نوشتن مبلغ صحیح در بالای آن و یا در ستون مناسب حساب مربوط در دفتر کل.

روش دوم: تعیین تفاوت مبلغ غلط ومبلغ صحیح و ثبت آن در حساب مربوط در دفتر کل به نحوی که اثر اشتباه خنثی و مانده حساب اصلاح شود.

در تصحیح اشتباه به یکی از دو روش بالا : حسابداری که اصلاح را انجام

می دهد باید در ستون شرح حساب مربوط در دفتر کل یا در حاشیه دفتر توضیح مختصری بنویسید ودفتر را پاراف کند.

 

مثال: خرید نقدی به مبلغ  73000 ریال ملزومات بطور صحیح در دفتر روزنامه ثبت شده اما به جای 73000 ریال اشتباهاً مبلغ37000 ریال به حساب ملزومات در دفتر کل نقل شده است در نتیجه مانده حساب ملزومات معادل 36000 ریال کمتر از واقع است. تصحیح این اشتباه به هر یک از دو روش گفته شده شرح زیر است.

روش اول: در این روش روی مبلغ37000 ریال در دفتر کل خط کشیده می شود و مبلغ 73000 ریال در بالای آن نوشته می شود.

روش دوم: در این روش مبلغ  36000 ریال تفاوت مبلغ صحیح و مبلغ غلط ذیل آخرین رقم ثبت شده در حساب ملزومات دفتر کل نوشته و در مقابل آن در ستون شرح دفتر کل جمله تفاوت ناشی از نقل غلط مبلغ خرید ملزومات در تاریخ........نوشته می شود.

 

(2)اشتباه درنقل اقلام که موجب عدم توازن آزمایشی

نمی شود: اشتباهاتی نظیر نقل یک قلم به حساب نامربوط موجب عدم توازن تراز آزمایشی نمی شود. این گونه اشتباهات معمولاً در جریان تطبیق حساب ها نظیر تطبیق حساب بانک دردفترکل با صورتحساب ارسالی بانک، بررسی حساب مشتریان، شمارش موجودی ملزومات وکالا کشف و با تهیه سند اصلاحی و ثبت آن در دفتر روزنامه ونقل به دفترکل تصحیح می شود.

 

مثال:در تاریخ25/10/1388به مبلغ100000 ریال بابت خرید قطعات یدکی برای تعمیر وسائل نقلیه پرداخت ودر دفتر روزنامه به درستی به حساب هزینه تعمیر وسائل نقلیه بدهکار وحساب بانک بستانکار شده است، اما در نقل این معامله به حساب های دفتر کل اشتباهاً مبلغ100000  ریال بجای حساب هزینه تعمیرات وسائل نقلیه به حساب وسائل نقلیه بدهکار شده است.

 برای تصحیح این اشتباه ابتدا اثر اشتباه بر حساب های هزینه تعمیرات وسائل نقلیه دقیقاً تعیین و سپس با تهیه سند اصلاحی ثبت زیر در دفتر روزنامه نوشته می شود.                                  

 

تاریخ

شرح

بدهکار

بستانکار

25/10

هزینه تعمیرات وسایل نقلیه

                       وسایل نقلیه

تصحیح نقل مربوط به خرید قطعات یدکی در 25/10 که بدرستی در دفتر روزنامه ثبت اما در نقل به دفتر کل اشتباها حساب وسایل نقلیه بدهکار شده است

100000

 

100000

 

                                                                                      موفق و موید باشید

                                             مرتضی علیزاده – مدرس حسابداری

 

 

نوشته شده توسط مرتضی علیزاده ساعت 8:6 |

درباره ما
به نام یگانه حسابدار حسابرس که ترازنامه سند اندوخته هرکس را بدون حساب سازی برایش تدوین می کند و مالیاتی اضافه بر دارایی او و اندوخته هایش نخواهد بست و تلفیقی بودن محافظه کاری و رضایت طرفین صورت نخواهد داد .

با راه اندازی این وبلاگ امید است سربار علم حسابداری ، سرمایه ای اهدایی جهت افزایش دانش نسل پیش رو و آیندگان گردد .

باشد تا هزینه ای غیر قابل قبول و فزون مخارج بر منافع برای شما عزیزان ایجاد نگردد تا کسی بدهکار نشود و حاصل سود و زیان افراد حقیقی و حقوقی این مجموعه مشمول اهمیت دو چندان واقع شود و با در نظر گرفتن حساب های فی مابین و تحت کنترل ذخیره ای باشد برای فردایمان ....

امید در این آشفته بازار بورس ، افزوده سهام علم ودانش مان هر روز بر خزانه معرفتی مان انباشته گردد .

تقدیم به تمام ذی نفعان ، ذی حقان و ذی علاقه های دوست داشتنی و دوستان عزیز و جامعه حسابداران صدیق و قسم خورده ایران زمین .

----------------------------------------


درصورت نیاز به تماس ضروری
« 09131422925 »
« 03424238212 »

_________________________

.::. منوی اصلی .::.
* آرشیو مطالب *
09131422925 تلفن مدیریت موسسه حسابرسي بيلان تدبير
:

...:: آخرین مطالب ارسالی ::...
BilanTadbir.Blogfa.Com
BilanTadbir.Blogfa.Com